Afrikaanse tradities: nuttig of schadelijk?

In 2014 verklaarde het Hooggerechtshof van Nigeria het Igbo-gebruik nietig dat een dochter verbiedt om het landgoed van haar vader te erven. Dit betekende een beslissende overwinning voor de rechten van vrouwen in de Igbo-cultuur. Het is ook een herinnering aan de rest van het land en het moederland dat Afrikaanse vrouwen als gelijken moeten worden behandeld. Er moet een einde komen aan schadelijke tradities.

President Barack Obama heeft tijdens zijn staatsbezoek aan Kenia, dat samenviel met de uitspraak, ook gesproken over de noodzaak om tradities te verzoenen met zich ontwikkelende samenlevingen. In een van zijn toespraken tot het land verklaarde Obama: “Het behandelen van vrouwen als tweederangsburgers is een slechte traditie. Deze tradities dateren misschien al van eeuwen geleden; ze horen niet thuis in de 21e eeuw.”

Het is een complexe situatie

Veranderingen in een samenleving betekenen niet dat we tradities helemaal moeten laten varen. Elke cultuur heeft haar waarden, en sommige van die waarden moeten onaangetast blijven. Het verbod voor dochters om het landgoed van hun vader te erven was een gewoonte die ongelijkheid in stand hield.

Maar de traditionele Igbo-cultuur als geheel is er niet een die vrouwen wil onderwerpen. We moeten onderscheid kunnen maken tussen gezonde en ongezonde praktijken.

Gelijkheid maakt eigenlijk deel uit van de tradities van Afrika

Historisch gezien zijn Igbo’s een democratisch volk. Wetten werden gemaakt en meningsverschillen werden beslecht door stemming onder het volk. Vóór het koloniale tijdperk speelden Igbo-vrouwen een actieve rol in de politiek. Ze namen samen met mannen deel aan dorpsvergaderingen. Ze hadden hun eigen markten en zakelijke netwerken, hun eigen gemeenschapsvergaderingen om zaken te bespreken die vrouwen aangingen. Ze hadden ook het recht om te staken en alles te boycotten wat de belangen van vrouwen bedreigde.

Vrouwenvergaderingen werden mikiri genoemd en het was tijdens deze bijeenkomsten dat vrouwen hun ervaringen als zakenvrouw, moeder en echtgenote deelden. Mikiri was niet alleen een ondersteunend systeem, maar ook een forum om de markten van vrouwen in stand te houden en de marktregels (die ook voor mannen golden) te handhaven. Als een man schuldig werd bevonden aan het overtreden van de marktregels of het mishandelen van zijn vrouw, verzamelden de vrouwen zich rond zijn eigendom. Ze dansten, zongen, bonkten op zijn deuren en gooiden modder naar zijn huis om hun bezwaar kenbaar te maken. Ze konden hem zelfs een beetje in elkaar slaan. Dit was de meest effectieve vorm van protest van de Igbo-vrouwen en het werd “op een man zitten” genoemd.

De Britse overheersing leidde tot het einde van vrouwelijke instellingen zoals mikiri in Nigeria. In die tijd erkende de Britse cultuur vrouwen niet in haar eigen politieke instellingen. Het koloniale bestuur erkende dus niet de cultuur van de deelname van vrouwen aan de politiek in Igboland. Zij schreven het af als weer zo’n “wilde Afrikaanse praktijk”.

Igbo tradities en waarden als democratie en mikiri die gelijkheid bevorderen. Deze waarden hadden de tand des tijds moeten doorstaan, in plaats van de wetten die een vrouw verbieden op te eisen wat haar toekomt.

Dus wat kunnen we doen?

Het is duidelijk dat we moeten beslissen welke gebruiken ons tegenhouden en welke onze gemeenschappen in hun geheel ten goede komen. Misschien moeten we het voorbeeld volgen van de recente uitspraak van het Nigeriaanse Hooggerechtshof. We moeten onze tradities vergelijken met onze grondwetten. Als een cultureel gebruik inclusiviteit bevordert, moet het blijven bestaan. Als het de rechten van een bepaalde groep schendt, moet het verdwijnen.

Vrouwen moeten deel uitmaken van Afrika’s groeiverhaal. Duurzame ontwikkeling is alleen mogelijk als iedereen een plaats aan de tafel krijgt. We moeten allemaal actief deelnemen aan sociaal-economische en politieke initiatieven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *