Beating Your Biological Clock – How It Works

Beating Your Biological Clock
Written by: Sherman J. Silber
Click Here to download Beating Your Biological Clock in PDF format.

Jak działa zegar biologiczny?

Z czym się urodziłaś

Biological_Clock_cover

Biological_Clock_cover

Pamiętaj, że kobiety rodzą się ze wszystkimi jajami, jakie kiedykolwiek będą miały, i nie tworzą żadnych nowych jaj w ciągu swojego życia. Kobiety rodzą się z około dwoma milionami jajeczek w jajnikach, ale około jedenaście tysięcy z nich umiera każdego miesiąca przed okresem dojrzewania. Jako nastolatka, kobieta ma tylko trzysta tysięcy do czterystu tysięcy pozostałych jajeczek, i od tego momentu, około tysiąca jajeczek jest przeznaczonych do obumarcia każdego miesiąca. Zjawisko to jest całkowicie niezależne od produkcji hormonów, pigułek antykoncepcyjnych, ciąży, suplementów diety, a nawet zdrowia czy stylu życia. Nic nie powstrzymuje tej nieuchronnej śmierci około tysiąca jajeczek każdego miesiąca, niezależnie od owulacji, hamowania czynności jajników czy stymulacji. Kiedy tylko kobiecie kończy się zapas jajeczek, jajniki przestają wytwarzać estrogen i przechodzi ona menopauzę. Pomimo wielu dziennikarskich szumów, nie ma podobnego zjawiska u mężczyzn. Mężczyźni kontynuują wytwarzanie spermy i testosteronu praktycznie w tym samym tempie, z jedynie bardzo skromnym zmniejszeniem w miarę starzenia się.

Wiele badań populacyjnych wykazało w ciągu kilku dekad, że przeciętna płodna kobieta staje się niepłodna w wieku czterdziestu lat lub wcześniej i przechodzi menopauzę w wieku pięćdziesięciu lat. Średni wiek końca płodności kobiety (według wszystkich wczesnych badań populacyjnych kobiet płodnych) poprzedza menopauzę o około dziesięć do trzynastu lat. Koniec płodności normalnej, płodnej kobiety, a także wiek wystąpienia menopauzy, ściśle koreluje ze spadkiem liczby jajeczek pozostających w jej jajniku.

Średnia długość życia kobiety w świecie zachodnim wynosi obecnie około osiemdziesięciu czterech lat, podczas gdy w 1900 roku wynosiła ona pięćdziesiąt, a w 1850 roku zaledwie czterdzieści dwa lata. Tymczasem średni wiek, w którym młode dziewczęta zaczynają miesiączkować we współczesnym świecie, obniżył się z trzynastu lub czternastu lat do dziesięciu lub jedenastu. Ani ogólna długość życia, ani wiek menarche (początek menstruacji) nie mają żadnego wpływu na średni wiek menopauzy. W rzeczywistości, średni wiek menopauzy w prawie każdej populacji badanej w dowolnym okresie czasu i w każdej epoce pozostaje stały i wynosi około pięćdziesięciu lat. Chociaż niektóre kobiety przechodzą menopauzę w wieku dwudziestu lat (z powodu POF, tj, przedwczesnej niewydolności jajników), a niektóre przechodzą menopauzę w późnych latach pięćdziesiątych, czas ten nie wydaje się zależeć od żadnego szczególnego elementu w ich życiu, poza liczbą jajeczek, którymi zostały obdarzone przy urodzeniu.

To właśnie ta duża zmienność w obdarzeniu jajeczkami u każdej kobiety określi, czy utracisz płodność wcześnie (późne lata dwudzieste lub wczesne lata trzydzieste), czy też będziesz jedną z tych szczęśliwych kobiet, które są w stanie mieć dzieci do połowy, a nawet do późnych lat czterdziestych. Podsumowując, przeciętna kobieta w momencie dojrzewania będzie miała od trzystu tysięcy do czterystu tysięcy jajeczek. Każdego miesiąca umiera średnio tysiąc z nich, a tylko jedno z nich jest przeznaczone do owulacji. W wieku lat trzydziestu siedmiu, przeciętna kobieta zejdzie do zaledwie około dwudziestu pięciu tysięcy pozostałych jaj. Gdy w jajnikach pozostanie tylko dwadzieścia pięć tysięcy jajeczek, menopauza nastąpi za około trzynaście lat. Tak więc, przeciętna kobieta zaczyna stawać się niepłodną w wieku trzydziestu siedmiu lat lub wcześniej, gdy jej rezerwa jajnikowa zejdzie do około dwudziestu pięciu tysięcy jajeczek, a w wieku pięćdziesięciu lat przejdzie przez menopauzę. Istnieją jednak duże odchylenia od tej średniej. To, co musisz wiedzieć, aby zaplanować całe swoje życie, to gdzie się mieścisz na tej krzywej (patrz ryc. 3).

RYSUNEK 3: Zmniejszająca się pula pęcherzyków jajnikowych i związany z wiekiem spadek płodności kobiety.
RYSUNEK 3: Zmniejszająca się pula pęcherzyków jajnikowych i związany z wiekiem spadek płodności kobiety.

Pęcherzyki antralne a rezerwa jajnikowa

Aby zrozumieć, w jaki sposób badanie ultrasonograficzne liczby pęcherzyków antralnych może powiedzieć Ci, gdzie jesteś na swoim zegarze biologicznym, pamiętaj, że każdego dnia umiera około trzydziestu do trzydziestu pięciu jaj. Stąd właśnie pochodzi liczba tysiąca na miesiąc. Umierają one tylko dlatego, że zapoczątkowały swoje wyłonienie się z puli spoczynkowej jaj i rozpoczęły swój długi, trzymiesięczny rozwój w kierunku stania się jajkiem zdolnym do owulacji. Tylko jedno w każdym miesiącu, z tysiąca tych, które próbowały, zdoła to uczynić. Innymi słowy, każdego dnia trzydzieści lub więcej jajeczek, które skądinąd bezpiecznie spoczywają w twym jajniku, chronione od spustoszeń wieku przez przebywanie w fazie spoczynku, wyłania się za sprawą jakiegoś sygnału, którego naukowcy wciąż jeszcze nie rozumieją, w bardzo długi (około trzymiesięczny) proces rozwojowy, całkowicie oderwany od twego cyklu menstruacyjnego lub owulacyjnego. Gdy ten trzymiesięczny wzrost osiągnie stadium antralne, gdy pęcherzyki wreszcie staną się wrażliwe na hormony waszego miesięcznego cyklu menstruacyjnego, gwałtownie obumrą i znikną, jeśli nie zostaną uratowane przez FSH. Oto jak to się dzieje:

Każde jajeczko w waszych jajnikach jest zamknięte w spoczywającym pęcherzyku. Każdego dnia, trzydzieści do trzydziestu pięciu z tych spoczywających pęcherzyków rozpoczyna swój osiemdziesięciopięciodniowy rozwój w kierunku ostatecznej próby owulacji. W każdej chwili wgląd w Twój jajnik ujawnia pęcherzyki (wraz z zawartymi w nich jajami) w każdym stadium spoczynku lub wzrostu (patrz rys. 4). Istnieją wczesne pęcherzyki pierwotne, czyli spoczynkowe; istnieją nieco większe pęcherzyki pierwotne; istnieją większe pęcherzyki przedantralne (które zaczynają tworzyć przestrzeń wypełnioną płynem); istnieją też pęcherzyki antralne, które dopiero stają się widoczne w badaniu ultrasonograficznym, a ich średnica wynosi około jednego do dwóch milimetrów. Ponadto, w połowie cyklu, w dniu czternastym, znajduje się zwykle dominujący pęcherzyk przedowulacyjny. Po owulacji pęcherzyk ten przekształca się w ciałko żółte, które zaczyna wydzielać progesteron.

RYSUNEK 4: Różne stadia rozwojowe pęcherzyków w jajniku człowieka.
FIGURA 4: Różne stadia rozwojowe pęcherzyków w jajniku ludzkim.

Dowiedz się więcej na temat:

Często błędnie uważa się, że każdego miesiąca, w ciągu pierwszych dwóch tygodni cyklu, rozwija się tylko jeden pęcherzyk, osiągając ostatecznie kulminację w postaci dużego, dwudziestomilimetrowego pęcherzyka, z którego w przybliżeniu w czternastym dniu (w typowym dwudziestoośmiodniowym owulacyjnym cyklu miesiączkowym) następuje owulacja. Rozwój tego pojedynczego, dominującego pęcherzyka każdego miesiąca, z jego wzrastającą produkcją estrogenu, oraz cała regulacja cyklu miesięcznego przez hormony przysadki mózgowej FSH i LH, daje tylko maleńką część obrazu; pokazuje jedynie, co dzieje się z jednym jajem w jajniku, który zawiera, u płodnej młodej kobiety, aż 200.000 jajeczek. To jedno jajeczko, przeznaczone do owulacji, rozwinęło się jako pojedynczy dominujący pęcherzyk spośród trzydziestu lub więcej znacznie mniejszych pęcherzyków przed- i antralnych, które rozwijały się w jajniku aż przez siedemdziesiąt dni poprzedzających początek obecnego dwudziestoośmiodniowego cyklu miesiączkowego (patrz rys. 5).

RYSUNEK 5: Osiem pięć dni rozwoju pęcherzyka
FIGURE 5: Osiemdziesiąty piąty dzień rozwoju pęcherzyka.

Większość z 300.000 do 400.000 pęcherzyków jajnikowych jest spokojna i nic nie robi w ciągu danego miesiąca, lecz z tej pierwotnej puli pewna liczba (przeciętnie trzydzieści do czterdziestu) zaczyna się rozwijać każdego dnia. Do około siedemdziesięciu dni rozwoju, pęcherzyki te urosną do wielkości około dwóch milimetrów, i przy tej wielkości są one łatwo widoczne w nowoczesnym, wysokiej jakości skanowaniu ultrasonograficznym. W ciągu pierwszych siedemdziesięciu dni rozwoju pęcherzyka, jest on całkowicie niezależny od jakichkolwiek wpływów hormonalnych. FSH i miesięczny cykl hormonalny nie mają jeszcze na niego żadnego wpływu. Mniej więcej pomiędzy 0,2 a 2 milimetrami wielkości, te tak zwane pęcherzyki antralne zaczynają być wrażliwe na stymulację FSH z przysadki mózgowej. Przed momentem, gdy te maleńkie pęcherzyki stają się wreszcie gotowe do wejścia w bieżący cykl menstruacyjny / owulacyjny, są one całkowicie pozbawione wpływu na jakiekolwiek wydarzenia hormonalne, jakie miały miejsce w poprzednich cyklach.

Jak już wcześniej stwierdzono, liczba pęcherzyków opuszczających pulę spoczynkową (przeznaczonych do tego, by stać się albo szczęśliwym jajeczkiem, które zostaje owulowane, albo też pechowymi, które ulegają atrezji, tzn. obumarciu komórek) może wynosić średnio około trzydziestu, śmierć komórki) może wynosić przeciętnie około trzydziestu na dzień, lub tysiąc na miesiąc, a liczba ta związana jest z wiekiem kobiety, oraz z jej zmniejszającą się płodnością. Tak więc, gdy kobieta ma zaledwie dwadzieścia lat, średnio trzydzieści siedem pęcherzyków dziennie opuszcza stadium spoczynku. Kiedy kobieta ma trzydzieści pięć lat, średnio dziesięć pęcherzyków dziennie opuszcza fazę spoczynku, a kiedy ma czterdzieści pięć lat, średnio dwa pęcherzyki dziennie opuszczają fazę spoczynku. Oznacza to, że liczba pęcherzyków dziennie, które zaczynają być antralne, a tym samym zdolne do ratowania się przed śmiercią poprzez stymulację FSH, jest odwrotnie proporcjonalna do wieku kobiety. Im młodsza jest kobieta i im większa jest całkowita liczba jaj w jej jajnikach, tym większa jest liczba jaj w danym miesiącu, czy też w danym dniu, które opuszczą fazę spoczynku i rozwiną się w pęcherzyki antralne (z których tylko jeden na miesiąc przeznaczony jest do owulacji; wszystkie pozostałe obumrą).

Więc liczba pęcherzyków zawierających komórki jajowe, pozostających w jajniku, ulega stałemu zmniejszaniu się od przeciętnie 400.000 jaj w wieku lat osiemnastu, do przeciętnie 25.000 jaj w wieku lat trzydziestu siedmiu. Po ukończeniu trzydziestego siódmego lub trzydziestego ósmego roku życia, następuje bardzo dramatyczne przyspieszenie miesięcznego spadku liczby pozostałych jajeczek. Nie dość, że pula jajeczek/pęcherzyków jest już zmniejszona z powodu stałego spadku w ciągu poprzednich dwudziestu lat, to jeszcze tempo tego spadku po trzydziestym siódmym roku życia staje się jeszcze bardziej gwałtowne niż w latach poprzednich (patrz rys. 6). Liczba pęcherzyków w ciągu doby, które opuszczają tę spoczynkową pulę i rozpoczynają trzymiesięczną drogę rozwoju, zmierzającą do tego, by stać się dostępnymi dla przyszłego jajeczkowania, zmniejsza się dramatycznie wprost proporcjonalnie do liczby jajeczek, które pozostają w jajniku. Gdy pęcherzyk antralny staje się po raz pierwszy dostatecznie duży (jeden do dwóch milimetrów), by można go było uwidocznić w badaniu ultrasonograficznym, wówczas staje się on również podatny na stymulację hormonalną, a liczba widocznych pęcherzyków antralnych jest wprost proporcjonalna do rezerwy jajnikowej. W związku z tym, liczba pęcherzyków antralnych, określona w badaniu ultrasonograficznym, daje Pani dokładny obraz tego, ile jajeczek pozostało w Pani jajnikach.

Liczba pęcherzyków antralnych mówi Pani również o liczbie jajeczek, które mogą być pobrane w cyklu stymulacji owulacji do zapłodnienia in vitro. Aby to zrozumieć, dokonamy szybkiego przeglądu normalnego cyklu menstruacyjnego z owulacją pojedynczego jajeczka i wyjaśnimy, co się dzieje, gdy podajemy zastrzyki FSH w celu stymulacji rozwoju wielu pęcherzyków w cyklu IVF. Pamiętajcie, że liczba jajeczek, które jesteśmy w stanie pobrać w cyklu IVF, niezależnie od wieku, jest najważniejszym wyznacznikiem prawdopodobieństwa zajścia w ciążę; jest to również najważniejszy wyznacznik każdego związanego z wiekiem spadku naturalnej płodności.

Rys. 6: Liczba jajeczek w ludzkim jajniku w zależności od wieku kobiety.
RYSUNEK 6: Liczba jaj w jajniku ludzkim w zależności od wieku kobiety.

Powstawanie Dominującego Pojedynczego Foliklu Podczas Normalnego Owulacyjnego Cyklu Miesięcznego

W czasie miesiączki (menstruacji), w wyniku gwałtownego spadku wydzielania estradiolu (estrogenu) i progesteronu z owulowanego w poprzednim miesiącu pęcherzyka, macica pozbywa się wyściółki, która nagromadziła się w tym miesiącu, przygotowując się do ciąży (zob. rys. 2). 2). Ten nagły spadek estrogenu sprawia, że FSH wydzielane przez przysadkę mózgową gwałtownie wzrasta około dwudziestego szóstego dnia poprzedniego, dwudziestoośmiodniowego cyklu. Tak więc, dwa dni później, w pierwszym dniu miesiączki (początek kolejnego cyklu), ten podwyższony FSH stymuluje jedynie rozwój pęcherzyków, które 70 dni wcześniej opuściły pulę spoczynkową i które są obecnie antralne. W miarę jak te pęcherzyki antralne rosną w odpowiedzi na FSH, wydzielają one estrogen i inhibinę B, które z kolei tłumią dalsze wydzielanie FSH przez przysadkę. Tak więc, w miarę jak pęcherzyki antralne stają się coraz bardziej dojrzałe (do szóstego dnia), FSH zaczyna się zmniejszać. Jeśli te pęcherzyki antralne nie zostałyby uratowane przez podwyższony poziom FSH w pierwszym dniu cyklu miesiączkowego, kiedy to wreszcie osiągnęły wielkość antralną, to natychmiast by obumarły.

Wówczas toczy się walka konkurencyjna pomiędzy wszystkimi z tych około trzydziestu pęcherzyków antralnych o to, który z nich stanie się „pęcherzykiem wiodącym”, który owuluje w dniu czternastym. Pęcherzyk antralny, który jest najbardziej wrażliwy na FSH w pierwszych kilku dniach cyklu, staje się jeszcze bardziej uwrażliwiony na FSH, i w ten sposób zyskuje przewagę nad wszystkimi innymi pęcherzykami (które wymierają z powodu coraz niższych poziomów FSH). Gdy dominujący pęcherzyk uzyska przewagę, nigdy się jej nie pozbędzie, ponieważ wymaga mniej FSH niż pozostałe, aby uzyskać ten sam stopień stymulacji. Ponieważ FSH stale obniża się w połowie cyklu, tuż przed owulacją, wszystkie pozostałe pęcherzyki antralne tego miesiąca (które w końcu stały się hormonozależne po prawie trzech miesiącach wzrostu nie związanego z hormonami) obumierają. Gdy osiągną one to stadium rozwoju, pęcherzyki te są całkowicie zależne od FSH, jeśli chodzi o ich przetrwanie. Gdy produkcja estrogenów gwałtownie wzrasta, około dwunastego lub trzynastego dnia, stymuluje ona dramatyczny wzrost LH z przysadki mózgowej, a ten wzrost LH przygotowuje jedyny pozostały pęcherzyk do owulacji.

W ramach przygotowań do IVF, zastrzyki FSH podawane są we wczesnej części cyklu, tak, że poziom FSH nigdy nie spada, jak to się dzieje w normalnych warunkach. To stałe podwyższanie FSH, do którego sprowadza się podawanie hormonów stymulujących owulację, podtrzymuje prawie wszystkie z trzydziestu lub więcej pęcherzyków antralnych, tak że żaden pojedynczy pęcherzyk nie może uzyskać dominacji nad pozostałymi. Dlatego też, liczba jaj pobranych w cyklu stymulacji hormonalnej dla IVF jest bezpośrednim odzwierciedleniem liczby pęcherzyków antralnych, a liczba pęcherzyków antralnych jest bezpośrednim odzwierciedleniem całkowitej pozostałej liczby jaj.

.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *