Wat is Verborgen Leerplan? – Examples, Pros & Cons

Table of Contents

1. Wat is het Verborgen Leerplan?
2. Definitie van Verborgen Leerplan
3. Voors en Tegens
4. Voorbeelden
5. Oorsprong van de term
6. Wetenschappelijke bronnen

Wat is het verborgen leerplan?

verborgen curriculum: definitie, voorbeelden, voor- en nadelen

Hier volgt een eenvoudige definitie om mee te beginnen:

Het verborgen curriculum is al die dingen die we op scholen onderwijzen en die niet in syllabusdocumenten staan opgeschreven.

Het zichtbare leerplan is wat ons wordt opgedragen: wiskunde, natuurwetenschappen, talen, enzovoort. Maar er gebeurt op school nog veel meer.

In feite is school een plek waar ons op subtiele wijze wordt geleerd hoe we ons moeten gedragen, lopen, spreken, onze kleding dragen, met elkaar omgaan, enzovoort.

U hebt het vast wel eens meegemaakt.

Een leraar vooraan in de klas schreeuwt tegen je: “Spreek niet voor je beurt, Jessica!”

Je leren wanneer je moet spreken is geen onderdeel van het lesprogramma. De leraar wordt niet betaald om ervoor te zorgen dat je weet wanneer en hoe je mensen moet aanspreken.

Maar ze versterken deze regel toch.

En over het algemeen zijn de meeste ouders en politici het erover eens dat leraren deze kleine, subtiele regels wel degelijk versterken en dat ook zouden moeten doen

Voorbeelden zijn:

  • Moraal: Scholen zorgen ervoor dat het morele weefsel van een samenleving wordt doorgegeven van de ene generatie op de andere. Ons wordt geleerd niet te stelen, beleefd te zijn, onze ouderen te respecteren, enzovoort.
  • Normen: Dingen die in onze maatschappij ‘normaal’ zijn geworden, worden ons op school opnieuw aangeleerd. Je hand opsteken om aan te geven dat je wilt spreken is niet iets wat natuurlijk is – we zijn niet geboren om het te weten. We hebben gewoon besloten dat het een norm is, en nu geven we die regel door van de ene generatie op de andere. Hetzelfde geldt voor je overhemd instoppen om ‘er netjes uit te zien’. We geven dit gewoon door van de ene generatie op de volgende, omdat onze leraren ons dit vroeger hebben geleerd.
  • Machtshiërarchieën: Veel theoretici geloven dat een belangrijke rol van de school is om machtshiërarchieën te versterken. Met andere woorden, de lokale overheidsschool is ontworpen om de arbeidersklasse eraan te herinneren dat ze geboren zijn om te werken. De chique school verderop in de straat is er om jongeren uit de rijkere klassen te leren hoe ze bazen moeten zijn.
  • Geslachtsrollen: Een deel van de machtshiërarchie die op scholen kan worden versterkt, zijn de genderrollen. Uit onderzoek blijkt dat jongens veel meer aandacht krijgen van hun leraren dan meisjes. Sommige leraren kunnen meisjes en jongens ook anders behandelen. Dit ‘verborgen’ gedragspatroon kan de genderongelijkheid tussen meisjes en jongens versterken.

Wetenschappelijke definitie

Reguliere lezers weten dat ik vind dat we altijd wetenschappelijke definities van termen moeten gebruiken.

Als je een essay over dit onderwerp schrijft, is het extra belangrijk dat je het definieert aan de hand van wetenschappelijke bronnen.

Dus, hier zijn een paar wetenschappelijke definities van het ‘verborgen curriculum’ (HC):

  • Boostrom (2010, p. 440) stelt dat het HC “verwijst naar het leren van studenten dat niet door curriculumplanners of leraren wordt beschreven als een expliciet doel van instructie, ook al is het het resultaat van doelbewuste praktijken en organisatorische structuren.”
  • Kentli (2009, p. 88) geeft een overzicht van verschillende benaderingen van de HC, en stelt dat elke definitie de gemeenschappelijke overtuiging deelt dat de HC “de elementen van socialisatie zijn die op school plaatsvinden (inclusief) normen, waarden en geloofssystemen.”
  • Alsubaie (2015, p. 125) stelt dat de HC “verwijst naar de onuitgesproken of impliciete waarden, gedragingen,
    procedures en normen die bestaan in de onderwijssetting”

>>> Related Post: 7 beste wetenschappelijke bronnen om te citeren in een essay

Voordelen en nadelen van het verborgen leerplan

Voordelen

Nadelen

1. Helpt ons voor te bereiden op het leven in een maatschappij na school. 1. Reproduceert ongelijkheden tussen sociale klassen
2. Leert kinderen ouderen te gehoorzamen. 2. Verouderde sociale rollen worden versterkt
3. Draagt bij tot handhaving van recht en orde 3. Minderheden worden geacht zich te assimileren aan de meerderheidscultuur

Tijdens het lezen van dit bericht heb je misschien al nagedacht over de vraag of de HC een goede of een slechte zaak is.

In mijn seminars zijn de studenten meestal verdeeld over dit punt. En ik zie graag wat verschillen van mening.

Maar als je een seminar of essay over dit onderwerp voorbereidt, moet je waarschijnlijk beide kanten van het argument presenteren.

>>> Gerelateerde post: Writing a Critical, Balanced Essay

Dus hier zijn zowel de voors als de tegens van de HC:

Pros

  1. Het is de taak van school om ons voor te bereiden op het leven in een samenleving. Samenlevingen hebben normen nodig die ons binden. Als we geen gedeelde cultuur hebben of gedeelde opvattingen over goed en slecht, goed en fout, kan onze samenleving in elkaar storten. Het is goed dat scholen een plaats zijn waar we leren met elkaar om te gaan.
  2. Kinderen moeten worden geleerd volwassenen te gehoorzamen. Of het nu op school, thuis of ergens anders is, volwassenen hebben de verantwoordelijkheid om kinderen te corrigeren als ze zich misdragen. Als onderwijzer heb je de speciale verplichting om ‘mensen goed op te voeden’, niet om ze alleen maar dingen te leren.
  3. Scholen zouden niet functioneren zonder regels. Het verborgen leerplan is nodig om orde en rechtvaardigheid te handhaven. Regels zijn nodig om een kalme, voorspelbare omgeving te scheppen waarin leren kan plaatsvinden.

Cons

  1. Reproductie van ongelijkheden tussen sociale klassen. Het is mogelijk dat het verborgen leerplan mensen uit de arbeidersklasse op subtiele wijze leert dat zij hun plaats in het leven niet mogen vergeten: hard werken en zonder klagen een schamel inkomen verdienen. Daarentegen kan de verborgen inhoud die op chique scholen wordt onderwezen, de hogere klassen op subtiele wijze leren dat het hun taak is om hoeders van de morele codes en toekomstige bazen van de armen te worden.
  2. Genderrollen worden versterkt. Sommige mensen denken dat scholen op subtiele wijze meisjes leren op hun beurt te wachten, zich als dames te gedragen en beleefd te zijn, terwijl het jongens leert op te komen en zich als autoriteitsfiguren te gedragen. Dit zou gendernormen subtiel kunnen versterken van de ene generatie op de volgende.
  3. Van gekleurde mensen en minderheidsculturen wordt verwacht dat ze zich assimileren. Als school is ontworpen om sociale regels te versterken, worden mensen uit minderheidsculturen dan geacht hun culturele waarden en normen te laten vallen als ze op school zijn? Dwingt de school culturele conformiteit met de dominante cultuur af?

Voorbeelden op scholen

Hier volgen een paar voorbeelden van studies die hebben laten zien hoe het concept op scholen werkt:

  • Morris (2005) Tuck in That Shirt!: In dit tijdschriftartikel wordt betoogd dat er op scholen een HC heerst die jongeren van kleur dwingt zich als blanken te kleden. Modes die populair zijn in de zwarte gemeenschap worden ontmoedigd omdat ze worden beschouwd als inferieure mode ten opzichte van de mode van de dominante cultuur. Morris (2005, p. 28) betoogt: “Het verborgen curriculum leert leerlingen stilzwijgend onuitgesproken lessen over hun ras, klasse en sekse.”
  • Walton (2005) Implicaties voor LGBTQI-jongeren: Walton betoogt dat de HC van kracht is wanneer in de seksuele voorlichting LGBTQI seksualiteit niet adequaat wordt besproken. Door heteroseksualiteit te bespreken als de veronderstelde norm voor alle jongeren, wordt LGBTQI-kinderen geleerd dat ze anders zijn en, mogelijk, hun identiteit moeten verbergen of zich ervoor moeten schamen.
  • Cubukcu (2012) Effecten op karaktervorming: Cubukcu betoogt dat het expliciet onderwijzen van moraal en waarden in lesvormen niet effectief genoeg is. In plaats daarvan moeten we waarden leren door ze te beleven. Dit is in feite het ‘leren door te doen’-argument. Om onze waarden op school te beleven, moeten we nationale dagen vieren waarop belangrijke gebeurtenissen worden herdacht, verwachten dat positieve sociale relaties de norm zijn, en deelnemen aan buitenschoolse activiteiten die teamwerk en karaktervorming aanleren. Dit argument is een positievere visie op de HC die het ziet als noodzakelijk voor het ontwikkelen van begrip van “goed en kwaad gedrag, beslissingen, groepsrelaties, menselijke relaties, organisatorisch gedrag, boven-onder relaties en zoveel andere zaken” (Cubukcu, 2012, p. 1532).
  • Thornberg (2009) The Moral Construction of the Good Pupil: Thornberg stelt dat het verborgen curriculum in schoolregels ons leert om volgzaam te zijn en de sociale orde niet te betwijfelen. Leerlingen internaliseren de regels van de school omdat ze leren dat als ze de regels volgen, ze beloond zullen worden omdat ze ‘goede leerlingen’ zijn. Omdat er in de lessen geen expliciete discussie en kritiek op de schoolregels is, wordt leerlingen niet geleerd om de normen in twijfel te trekken en leren ze om blindelings gehoorzaam te zijn. Thornberg vindt de HC daarom een slechte zaak. Hij betoogt: “De functie van het verborgen curriculum is sociale controle” (2009, p. 246).

>>> Related Post: Hoe gebruik je voorbeelden in alinea’s

Waar komt de term vandaan?

Het korte antwoord is: Phillip Jackson bedacht de term voor het eerst in zijn boek Life in Classrooms (1968).

Maar laat me je wat meer achtergrond geven over een paar invloedrijke theoretici die hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van de term.

a) Emile Durkheim: Socialization and Moral Education

Voordat de term werd uitgevonden, waren er al geleerden die schreven over hoe scholen een aantal verborgen doelen hebben. Durkheim gebruikte nooit de exacte uitdrukking, maar hij schreef veel over hetzelfde idee.

In het bijzonder schreef Durkheim dat scholen meer doen dan het leerplan onderwijzen. Scholen socialiseren ons door ons te laten zien hoe we ons in de maatschappij moeten gedragen.

We associëren Durkheim vaak met het idee van ‘socialisatie’. Voor Durkheim deed de school meer dan informatie geven. Hij leerde ons moraal. Het leerde ons hoe we ons als leden van een samenleving moesten gedragen en leerde ons onze plaats in de samenleving.

b) Phillip Jackson: Life in Classrooms

De eerste vermelding van de exacte term is misschien afkomstig van Phillip Jackson.

De term ‘verborgen curriculum’ wordt algemeen beschouwd als afkomstig van Phillip Jackson in zijn boek Life in Classrooms (1968).

Jackson observeerde klaslokalen en stelde dat er bepaalde dingen werden onderwezen die niet in de boeken stonden. Hij zag dat deze gedragingen voortdurend werden versterkt in de klas:

  • manieren zoals beleefd zijn;
  • inspanningen leveren;
  • bezig blijven;
  • rustig op je beurt wachten;
  • op tijd komen

c) Giroux en Apple: Kritische theoretici

De term wordt nu algemeen geassocieerd met kritische theorie en neomarxistische ideeën.

Kritische theorie en neomarxisme vinden de HC geen goede zaak.

Deze mensen zijn bezorgd dat de HC machtige mensen in staat stelt hun macht over anderen vast te houden en te versterken.

Twee van de meest geciteerde hedendaagse theoretici van het HC zijn:

  • Henry Giroux, en
  • Michael Apple

Beiden zijn kritische theoretici die menen dat scholing een manier is om de macht van de heersende klasse over de arbeidersklasse af te dwingen.

Ik raad dit artikel uit het tijdschrift ten zeerste aan. Het geeft een goed leesbaar overzicht van alle verschillende theoretici die de term in de loop der jaren hebben gebruikt. Hier is de APA-citatie voor het artikel:

  • Kentli, F. (2009). Vergelijking van HC-theorieën. European Journal of Educational Studies, 1(2): 83 – 88.

Bronnen en verder lezen

De vaste lezers van deze website weten dat ik vind dat je altijd wetenschappelijke artikelen van goede kwaliteit moet citeren als je op de universiteit over een onderwerp schrijft.

Hieronder vind je een aantal nuttige bronnen die je kunt aanhalen als je een essay over dit onderwerp schrijft.

>>> Gerelateerde post: 9 manieren om gratis wetenschappelijke artikelen online te vinden

Mijn aanbevelingen om verder te lezen

Ik raad de artikelen van Kentli en Alsubaie sterk aan, omdat dit de makkelijkst te begrijpen inleidingen op het onderwerp zijn die ik ben tegengekomen. Beide zijn vrij online beschikbaar als je op de volgende links klikt:

  • Klik hier om Kentli’s wetenschappelijke overzicht van het HC te lezen
  • Klik hier om Alsubaie’s wetenschappelijke overzicht van het HC te lezen

En hier zijn alle artikelen die ik je aanraad om in je essay te citeren:

  • Alsubaie, M. A. (2015). HC als een van actuele thema’s van Curriculum. Tijdschrift voor Onderwijs en Praktijk, 6(33): 125 – 128. Retrieved from: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1083566.pdf
  • Apple, M. W. (2004). Ideologie en leerplan. Londen: Routledge & Kegan Paul.
  • Boostrom, R. (2010). HC. In: Kridel, C. (Ed.) Encyclopedie van Curriculum Studies. (pp. 440 – 441). Los Angeles: SAGE.
  • Cubukcu, Z. (2012). Het Effect van HC op Karakter Opvoedingsproces van Basisschool Leerlingen. Pedagogische Wetenschappen: Theorie & Praktijk, 12(2): 1526-1534. Retrieved from: http://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ987859.pdf
  • Durkheim, E. (1961). Morele Opvoeding. New York: Free Press.
  • Giroux, H. A. (2001). Theorie en Verzet in het Onderwijs. Londen: Bergin & Garvey.
  • Jackson, P. (1968). Life in Classrooms. New York: Holt Rinehart and Winston Publishers.
  • Kentli, F. (2009). Vergelijking van HC-theorieën. European Journal of Educational Studies, 1(2): 83 – 88.
  • Margolis, E. (2001). De HC in het hoger onderwijs. New York: Routledge.
  • Morris, E. (2005). “Stop dat overhemd in!” Ras, klasse, sekse en discipline op een stedelijke school. Sociologische Perspectieven, 48(1): 25-48. Doi: https://www.jstor.org/stable/10.1525/sop.2005.48.1.25
  • Thornberg, R. (2009). De morele constructie van de goede leerling ingebed in schoolregels. Onderwijs, Burgerschap en Sociale Rechtvaardigheid, 4(3): 245-261. Doi: https://doi.org/10.1177%2F1746197909340874
  • Walton, G. (2005). Het verborgen curriculum op scholen: Implications for lesbian, gay, bisexual, transgender, and queer youth. Alternate Routes: A Journal of Critical Social Research, 21(1): 18-39. Opgehaald van: http://www.alternateroutes.ca/index.php/ar/article/view/20362

De bovenstaande citaten zijn in APA-formaat. Als je hulp nodig hebt bij het omzetten van de citaten naar een ander formaat, lees dan hier mijn advies.

Je vindt het misschien ook leuk:

>>> Gerelateerde artikelen: Behavioristische Theorie van het Onderwijs
>>> Verwante post: Socioculturele Theorie van het Onderwijs
>>> Verwante post: Humanistische Opvoedingstheorie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *